İlginç Bir Fenomen: Placebo Etkisi

Placebo(Plasebo) etkisi günlük hayatta kanıtlanmış,pozitif düşüncenin gücünü gösteren bir fenomen. Fabrizzio Bendetti bu deneyle 13 things that do not make sense listesinde birinci sıraya yerleşmiştir.

Bu konuda dönüm noktası olarak kabul edilen ilk çalışma 1955 yılında Henry Beecher tarafından yayınlanan “Kuvvetli Plasebo” makale. Çalışmanın sonuçlarına göre tedavi sürecinin ortalama %35.2  ‘si plasebo etkisine dayanıyor.

 

    Elde edilen sonuçların tabi ki de hepsi beklentileri karşılamadı. Sonuçlar %15 ila %75 arası farklılık gösteriyordu.

Ayrıca hastalar üzerinde gözlemlenen plasebo etkisi pek farklı değişkene bağlıydı.Örneğin, doktorun fazla ilgilendiği hastalarda bu etki çok daha hızlı ve net bir şekilde görülüyordu. Bunun yanı sıra kırmızı ilaçlar beyazlardan,kapsüller haplardan ve enjekte edilenler ise kapsüllerden çok daha etkili oluyordu.

Depresyon hastaları üzerinde de test edildi(hala da ediliyor) ve antidepresan yerine hastalıkla ilgisi olmayan bir vitamin hapıyla tedavi edilen hastaların %24’ü iyileşmiştir. Bu oran ilaç tedavisiyle %31. Bu olumlu düşüncenin ve inançların insanı nasıl etkilediğini ortaya çıkarıyor 🙂

 Placebo etkisiyle ilgili bir çok deney yapılmış, bunlardan bir tanesi yeterince açıklar nitelikte:

Bir okulda, yeni başlayan bir eğitim-öğretim yılının ilk kurul toplantısında öğretmenlere şöyle denir:

     “Arkadaşlar bu yıl son sınıflarda çok özel bir sınıf oluşturduk. Not ortalamaları yüksek, zeki öğrencileri 8-A  sınıfına topladık. O sınıfta dersi olan arkadaşlar bu konuya dikkat  etsinler.”

Ders yılı biter. Sene sonu kurulunda sınıfların başarı durumları değerlendirilirken, 8-A sınıfı öğrencilerinin başarılı yüksek not aldıkları görülür. Öğretmenlere bu başarının sebebini sorulur. Öğretmenlerden biri, sene başındaki söylenenleri hatırlatır ve sınıfın zeki öğrencilerden oluştuğunu söyler. İşin gerçeği ise şöyledir: “8-A sınıfı kura ile oluşturulur. Sanıldığı gibi notu yüksek ve zeki öğrencilerden meydana getirilmez. “Öğretmenler, “O sınıfa branşında daha başarılı olan öğretmenler gönderildi.” Şeklinde düşünmüşlerdir. İşin gerçeği, “O sınıfa derse giden öğretmenler de kura ile belirlenmiştir. ”Öğretmenler 8-A’ daki öğrencileri çalışkan ve zeki kabul etmişlerdir ve öyle davranmışlardır. Dersleri daha özenli anlatmışlardır. Not verirken iyimser oldukları ortaya çıkmıştır.”

Öğrencilerin bu konudan hiç haberleri yoktur.

    Plasebo etkisi günlük hayatımızda da sürekli karşımıza çıkar fakat farkında olmayız. Bunlardan bazıları şöyle,

    1 – Trafik ışıkları, karşıya geçme butonu

İşe yaradığına inandığımız ama gerçekte işe yaramayan düğmelerden biri de trafik ışıklarında. “Karşıya geçmek için düğmeye basın.” bastık.. ee karşıya geçebildik mi? Hayır. 

Yeşil yandı mı? bir süre sonra evet. ama siz düğmeye bastığınız için mi yeşil yandı, yoksa zaten yanacak mıydı? ister inanın ister inanmayın ama bu düğmelerin de çoğu işe yaramıyor.

 

    2 – Asansör kapı kapatma düğmesi

 

 

Basıyorsunuz,basıyorsunuz,basıyorsunuz… Ve sonra kapı kapanıyor. Peki basmasaydınız yine de aynı sürede mi kapanacaktı? Bunun cevabı “Çoğunlukla evet”

Hepsi olmasa da çoğu asansörde kapının kapanma süresi önceden belirlenmiş olduğu için bundan daha az bir sürede kapatmak münkün olmuyor.

Not: İşe yaramayan bu tür düğmelere literatürde “Mekanik Plasebo” deniyormuş.

 

    3 – Loading(Yükleniyor) çubukları

Bir çok programcı “Yükleniyor” çubuklarının %70’nin sadece görüntü amaçlı olduğunu söylüyor. Sebebi ise kullanıcılar herhangi bir şey görmeden beklemekten hoşlanmıyor. Mantıklı düşünmüşler tebrik ettim :d

Bir Cevap Yazın